پیش از آنکه درباره ی جایگاه زن سخنی بگویم خوب است

که نظری به داستان آفرینش از دیدگاه آیین ایرانیان

بیندازیم. در کتاب بندهش آمده است: " آنگاه اهورامزدا

روان را که پیش از پیکر آفریده بود در مشیه و مشیانه دمید

 و آنان جاندار شدند. پس به آنان گفت شما پدر و مادر

مردم جهان هستید". اندیشه ی ایرانی که برپایه ی

سرشت نیک خود و اندیشه های زردشت پدید آمده بود، به

 خوبی می دانست که زن و مرد باهم برابر و در کنار

یکدیگرند. البته در کنار این برابری، هیچ گاه جایگاه زن به

ورطه ی نادرستی نیفتاده است، چنانکه در نگاره های

پارس شهر و دیگر جایگاه های هخامنشی نگاره ی هیچ

زنی دیده نمی شود. کریستن سن؛ خاورشناس بزرگ

دانمارکی می گويد: « رفتار مردان نسبت به زنان در ایران

باستان همراه با نزاکت بود.

 زن چه در زندگی خصوصی و چه در زندگی اجتماعی از

آزادی کامل برخوردار بود. در مورد آزادی در ازدواج هیچ

چیزی مستندترو موجه تر از رفتار خود زرتشت نسبت به

دختر کوچکش پروچیستا نیست. زرتشت به دختر کوچکش

 پروچیستا می فرماید: « پروچیستا من جاماسب را که

مرد دانشمندی است

( وزیر گشتاسب و ستاره شناس ) برای همسری تو

برگزیدم؛ تو با خرد نیک خود مشورت کن و ببین که آیا او را

سزاوار همسری خود می دانی یا نه؟ در بند ۵ گاتها

زرتشت به همه پسران و دختران جوان می گوید « ای

دختران شوکننده و ای دامادان

اینک شما را می آموزم و آگاه می کنم٬ پندم را به خاطر

بسپارید و برابر اندرزم رفتار کنید تا در زندگی خوشبخت

گردید. هر یک از شما باید در پیمودن راه زناشویی و

مهرورزی و پاکی و نیکی بر دیگری پیشی جویید٬ زیرا تنها

ازین راه می توان به یک زندگی سراسر شادی رسید.» در

 روزگار هخامنشی ،شاهنشاه همسر

 خود را یا از خانواده ی هخامنشی برمی گزید و یا از شش

خانواده ی بزرگ پارسی؛ این زن شاهبانو می شد. گاه

شاهنشاهان چندین همسر بر می گزیدند چنانکه درباره ی

داریوش گفته شد. در روزگارافول هخامنشیان

شاهنشاهان هخامنشی افزون بر شاهبانو دارای زنان

دیگری نیز بودند که آنهارا زنان غیر عقدی می گفتند. زنان

نیز در ایران باستان می توانستند به پادشاهی برسند برای

 نمونه چنانکه گفته شد آژی دهاک پدربزرگ مادری کورش

چون پسری نداشت، پادشاهی پس از وی به دخترش

ماندانا مادر کورش می رسید. آنچنانکه

هرودت می گوید، آتوسا دختر کورش بزرگ و شاهبانوی

داریوش در دربار ایران جایگاه نیرومندی داشت. در نتیجه

می توان گفت که شاهبانوان نیز هم مرتبه ی خود

شاهنشاهان بوده اند. آیین هخامنشی چنین بود که

شاهنشاه با مادر و همسرش بر سر میز خوراک می

نشست. بدین گونه که دربالا مادر شاه و پس از آن خود

شاه و پس از او هم همسرش می نشست؛ همین آیین

نشان می دهد که مادر شاهنشاه که هم مرتبه ی پدر وی

است، از خود وی جایگاهی برتر دارد. با آنکه درنگاره های

رسمی هخامنشی زن دیده نمی شود، در میان اثار

هنری کوچک به نقش های بی شماری برمی خوریم که

زنان را می نمایاند.جامه ی زنان هخامنشی کمابیش به

مانند جامه ی مردان بوده است . یک زن هخامنشی(از

تخت جمشید) آنگونه که از نبشته های دیوانی برجای

مانده از پارس شهر برمی آید.

زنان دز کنار مردان در بیشترکارها شرکت داشتند و گاه

برای نمونه در کارگاه های دوزندگی مردان زیردست زنان

جای داشتند. حقوق مردان و زنان در برابر کار یکسان ،

یکی بود. البته شغل های دیوانی به زنان داده نمی شد

چراکه گاه مستلزم، سفر و دوری از خانواده بوده است. به

زنان کارهایی داده می شد که زن بتواند در کنار کار، به

وظایف خانوادگی خود برسد.به هنگام بارداری زنان

مرخصی داشته اند که به طبع حقوق آنها کم می شد. تنها

تفاوتی که وجود دارد این است که آشکار شده است که

شاه از نوزاد پسر بیشتر خشنود می شد، چراکه

اضافه حقوق برای نوزاد پسر دوبرابر دختر است. سیاست

شاهنشاهان هخامنشی در پارس برپایه ی تزاید توالد بود،

چراکه هرچه شمار پارسیان بیشتر بود، چیرگی و سلطه

پارسیان در کشورهای گونانگون استواری بیشتری می

یافت. چنانکه شاهنشاهان به زنان پارسی که باردار می

شدند، پاداش می داده است. بابررسی دقیق نبشته های

تخت جمشید(میتوانید کتاب "از زبان داریوش ": نوشته ی

خانم هاید ماری کخ و برگردان پرویز رجبی را بخوانید) می

توان دریافت که عدالت اجتماعی که هنوز در این سده در

برخی کشورها بشر آنرا جستجو می کند در ایران

هخامنشی جاری بود. 

ای عشق همه بهانه از توست ... من خامشم اين ترانه از توست ...

آن بانگ بلند صبحگاهی ... وين زمزمه ی شبانه از توست ...

 من اندوه خويش ندانم ... اين گريه ی بی بهانه از توست ...

كشتی مرا چه بيم دريا؟ ... طوفان ز تو و كرانه از توست ...

گر باده دهی و گرنه غم نيست ... مست از تو، شرابخانه از توست ...

می را چه اثر به پيش چشمت ؟... كاين مستی شادمانه از توست ...

من می گذرم  خموش و گمنام ... آوازه ی جاودانه از توست.

 

پارسیان مردمانی آریایی هستند که هم به دلایل نژادی و هم به مناسبت های اجتماعی - اقتصادی با مادها

در دیرین ترین زمان خود از یک ریشه و منشا هستند. مادها و پارس ها در برابر قدرت های بزرگ هزاره

 دوم قبل از میلاد مانند دولت آشور از سرنوشت همسانی برخوردار بوده اند.

 تیگلات پیلسر اول (Tiglat Pilesser I) پادشاه عهد قدیم آشور که در ۱۵۰۰ پیش از میلاد

می زیسته در فهرست پیروزی های خود از ۴۲ ملت نام می برد که مطیع و باجگذار او بوده اند

که پارسها و مادها نیز جزو آنها بوده اند. همین امپراطور آشور پیشروی های نظامی خود تا

جنوب دریاچه اورمیه را در فتح نامه خود متذکر می شود.