داریوش شاه بزرگ هخامنشی

 

     

       داريوش شاهنشاهی خردمند و توانا بود و رفتارش با مردم مغلوب ملايم و معتدل .

 او پس از كمبوجيه به تخت سلطنت نشست و توانست دولت بزرك ايران را از نو بنياد گذارد .

             سازماندهی و تشكيلات حكومتی او مورد تقليد ساسانيان نيز واقع شد ،

         و اساسی كه او پی افكند بقدری محكم و استوار بود كه با وجود ناتوانی ديگر

              شاهان هخامنشی ۲۰۰سال پا بر جا ماند . در زمان او كشور ايران

              به حد اعلی وسعت و پهناوری خود رسيد . دركتيبه های مصری ،

          داريوش را بسبب ايجاد بيمارستانها و آموزشگاه ها و تكميل نخستين آبراه

                 ميان دريای سرخ و مديترانه كه همه از كارهاي ايرانيان بود

                             ((نكوكار بزرگ ))لقب دادند . 

                        

          هخامنشيان نخستين كسانی بودند كه وحدت ايران را تحقق بخشيدند ،

               هم چنانكه آنان نخستين كسانی بودندكه یگانگی عالم شرق ،

           بعبارت ديگر ، جهان متمدن آنروز را تحت يك نظارت سياسی مقتدر

                      و بی هيچ ترديد عادلانه بهم مرتبط ساختند .

                                       ((الواح زرين ))

    در سال ۱۳۱۲ خورشيدی ، ضمن خاكبرداری گوشه جنوب شرقی كاخ آپادانا ،

         جعبه سنگي پيدا شد كه درون آن و لوح زر و سيم به اندازه ۳۳/۳۳ و

         قطر۱۵ ميلي متردر دوران هخامنشی و شاهنشاهی داريوش است تا

      جهانيان بدانند كه چه مردمان بيشمار با نژاد گوناگون و چه سرزمين های

               دوری توسط هخامنشيان و داريوش بزرگ اداره ميشد .

       شاهنشاهی هخامنشی از رود سند تا رود نيل در مصر، گسترش يافته ،

              و سراسراين سرزمين پهناور در آسايش و نعمت بود .

(( سربازان هخامنشی ))

        دكتر ويلسن ، نويسنده كتاب تاريخ ايران درباره ارتش هخامنشيان چنين می نگارد :

    (( تصوير سربازان و اسبان ايرانی ،  مانند سربازان و اسبان آشوری بی روح نبوده ،

                   ودر آن از خشونت و وحشيگری اثری نيست . ))

                 طبق نوشته های يونانی می دانيم كه جوانان ايرانی

      بيش از هر چيز تيراندازی ، سواركاری و حقيقت گويی را می آموختند ،

          اين آرمانها در سنگ نبشته آرامگاه داريوش چنين آمده است :

           ( در حقيقت مهارت من در اين است كه بدن ام توانا است ،

          در نبرد هماورد خوبی هستم با هوشمندی در آوردگاه می نگرم

                    كه در برابر خود دشمنی دارم يا يك دوست .

                    هر گاه نا فرمان و ستمگری را ديدم آن گاه

           نخستين كسی هستم كه با هوش و فرمان و كردار خود  عمل می كنم ،

                 در سواركاری و كشيدن كمان و نيزه افكنی ورزيده هستم .)

               اما قدرت اصلی پارسی ها بر اصول دين زرتشت استوار بود ،

                              چنانكه داريوش شاه می فرمايد :

     ( دروغ نگو واز راه راست منحرف مشو ، نه به ناتوان و نه به توانا زور نگو .

      به خواست اهورامزدا ، من راستی را دوست دارم ، و از دروغ رو می گردانم ،

                       من بر خشم و هوس خود فرمانروا هستم . )

        اما به هر حال ميدانيم كه تمام دين ها و مذهب های گوناگون كه در سراسر

         كشورشان وجود داشت ، آزاد بودند و مورد احترام واقع مي گرديدند .

         داريوش شاه درسال ۴۸۶ پيش از ميلاد درگذشت و آرامگاه او در نقش

                           رستم در نزديكی تخت جمشيد است .

                  منابع : از زبان داريوش – پروفسور هايد ماری كخ

                    ايران در عهد باستان – دكتر محمد جواد مشكور

                     تاريخ ايران از آغاز تا اسلام – دكتر گريشمن

                    پايتخت های شاهنشاهی هخامنشي – علی سامی        

 

                                              آرامگاه داریوش بزرگ

 

گله‌ی يار دل‌آزار (( مولانا کمال الدین محمد وحشی بافقی))

 

 

 

 

 

 

 

۞۞۞۞۞۞۞

 

ای گل تازه که بویی ز وفا نیست تو را         خبر از سرزنش خار جفا نیست تو را

رحم بر بلبل بی برگ و نوا نیست تو را        التفاتی به اسیران بلا نیست تو را

ما اسیر غم و اصلا غم ما نیست تو را          با اسیر غم خود رحم چرا نیست تو را

فارغ از عاشق غمناک نمی باید بود             جان من این همه بی باک نمی باید بود

همچو گل چند بروی همه خندان باشی            همره غیر به گل گشت گلستان باشی

هر زمان با دگری دست و گریبان باشی           زان بیاندیش که از کرده پشیمان باشی

جمع با جمع نباشند و پریشان باشی                یاد حیرانی ما آری و حیران باشی

ما نباشیم که باشد که جفای تو کشد                 به جفا سازد و صد جور برای تو کشد

شب به کاشانه ی اغیار نمی باید بود               غیر را شمع شب تار نمی باید بود

همه جا با همه کس یار نمی باید بود                یار اغیار دل آزار نمی باید بود

تشنه ی خون من زار نمی باید بود                  تا به این مرتبه خونخوار نمی باید بود

من اگر کشته شوم باعث بدنامی توست             موجب شهرت بی باکی و خودکامی توست

دیگری جز تو مرا اینهمه آزار نکرد                جز تو کس در نظر خلق مرا خوار نکرد

این ستم ها دگری با من بیمار نکرد                  هیچ کس اینهمه آزار من زار نکرد

گر ز آزردن من هست غرض مردن من             مردم و آزار مکش از پی آزردن من

جان من سنگدلی ٬  دل به تو دادن غلط است       بر سر راه تو چون خاک فتادن غلط است

چشم امید به روی تو گشادن غلط است                  روی پر گرد به راه تو نهادن غلط است

رفتن اولاست ٬ ز کوی تو ستادن غلط است         جان شیرین به تمنای تو دادن غلط است

تو نه آنی که غم عاشق زارت باشم                   چون شود خاک بر آن خاک گذارت باشم

مدتی هست که حیرانم و تدبیری نیست              عاشق بی سر و سامانم و تدبیری نیست

از غمت سر به گریبانم و تدبیری نیست            خون دل رفته به دامانم و تدبیری نیست

از جفای تو بدین سانم و تدبیری نیست             چه توان کرد پشیمانم و تدبیری نیست

شرح درماندگی خود به که تقریر کنم               عاجزم ٬  چاره ی من چیست ٬  چه تدبیر کنم

       نخل نوخیز گلستان جهان بسیار است                گل این باغ بسی سرو روان بسیار است

     جان من همچو تو  غارتگر  جان بسیار است        ترک زرین کمر موی میان بسیار است

   با لب همچو شکر تنگ دهان٬ بسیار است    نه که غیر از تو جوان نیست ٬ جوان بسیار است

دیگری این همه بیداد به عاشق نکند                قصد آزردن یاران موافق نکند

مدتی شد که در آزارم و میدانی تو                   به کمند تو گرفتارم و میدانی تو

از غم عشق تو بیمارم و می دانی تو                داغ عشق تو به جان دارم و می دانی تو

خون دل از مژه می بارم و می دانی تو              از برای تو چنین زارم و میدانی تو

از زبان تو حدیثی نشنودم هرگز                     از تو شرمنده ی یک حرف نبودم هرگز

مکن آن نوع که آزرده شوم از خویت               دست بر دل نهم و پا بکشم از کویت

گوشه ای گیرم و من بعد نیایم سویت                نکنم بار دگر یاد قد دلجویت

دیده پوشم ز تماشای رخ نیکویت                    سخنی گویم و شرمنده شوم از رویت

بشنو پند و مکن قصد دل آزرده ی خویش          ورنه بسیار پشیمان شوی از کرده ی خویش

چند صبح آیم و از خاک درت شام روم              از سر کوی تو خودکام به ناکام روم

صد دعا گویم و آزرده به دشنام روم                 از پی ات آیم و با من نشوی رام ٬ روم

دور دور از تو  ٬ من  تیره سرانجام روم           نبود زهره که همراه تو یک گام روم

کس چرا این همه سنگین دل و بد خو باشد         جان من این روشی نیست که نیکو باشد

از چه با من نشوی یار ٬  چه می پرهیزی؟         یار شو با من بیمار چه می پرهیزی؟

چیست مانع ز من زار ٬  چه می پرهیزی؟          بگشای لعل  شکر بار  ٬  چه می پرهیزی؟

حرف زن ای بت خون خوار چه می پرهیزی؟      نه حدیثی کنی اظهار ٬  چه می پرهیزی؟

که تو را گفت به ارباب وفا حرف مزن              چین بر ابرو زن و یک بار به ما حرف مزن

درد من کشته ی شمشیر بلا می داند                سوز من سوخته ی داغ جفا می داند

مسکنم ساکن صحرای فنا می داند                   همه کس حال من بی سر و پا می داند

پاکبازم همه کس طور مرا می داند                    عاشقی همچو منت نیست خدا می داند

 چاره ی من کن و مگذار که بی چاره شوم          سر خود گیرم و از کوی تو آواره شوم

از سر کوی تو با دیده ی تر خواهم رفت            چهره آلوده به خونآب جگر خواهم رفت

تا نظر میکنی از پیش نظر خواهم رفت              گر نرفتم ز درت شام ٬  سحر خواهم رفت

نه که این بار ٬  چو هر بار دگر خواهم رفت        نیست باز آمدنم  ٬  باز اگر خواهم رفت

از جفای تو من زار چو رفتم ٬  رفتم                 لطف کن لطف که این بار چو رفتم ٬  رفتم

چند در کوی تو با خاک برابر باشم                   چند پامال جفای تو ستمگر باشم

چند پیش تو ٬  به قدر از همه کمتر باشم            از تو چند ای بت بد کیش مکدر باشم

می روم تا به سجود بت دیگر باشم                   باز اگر سجده کنم پیش تو کافر باشم

خود بگو  کز تو کشم ناز و تغافل تا کی؟             طاقتم نیست از این بیش ٬ تحمل تا کی؟

سبزه ی دامن نسرین تو را بنده شوم                ابتدای خط مشکین تو را بنده شوم

چین بر ابرو زدن و کین تو را بنده شوم             گره ابروی پر چین تو را بنده شوم

حرف ناگفتن و تمکین تو را بنده شوم                طرز محجوبی و آیین تو را بنده شوم

الا ٬ الا  ز که این قاعده اندوخته ای ؟                کیست استاد تو ٬ این ها ز که آموخته ای؟

این همه جور که من از پی هم می بینم               زود خود را به سر کوی عدم می بینم

دیگران راحت و من این همه غم می بینم            همه کس خرّم و من درد و الم می بینم

لطف بسیار طمع دارم و کم می بینم                  هستم آزرده و بسیار ستم می بینم

خرده بر حرف درشت من آزرده مگیر               حرف آزرده درشتانه بُوَِِِِد ٬ خرده مگیر

آنچنان باش که من از تو شکایت نکنم               از تو قطع طمع لطف و عنایت نکنم

پیش مردم ز جفای تو حکایت نکنم                  همه جا قصه ی درد تو روایت نکنم

دیگر این قصه ی بی حد و نهایت نکنم             خویش را شهره ی هر شهر و ولایت نکنم

خوش کنی خاطر وحشی به نگاهی سهل است   

 سوی تو گوشه چشمی ز تو گاهی سهل است

۞۞۞۞۞۞۞۞۞

 

 

 

 ۞۞۞۞۞۞۞۞۞۞۞۞