داريوش شاهنشاهی خردمند و توانا بود و رفتارش با مردم مغلوب ملايم و معتدل .

 او پس از كمبوجيه به تخت سلطنت نشست و توانست دولت بزرك ايران را از نو بنياد گذارد .

             سازماندهی و تشكيلات حكومتی او مورد تقليد ساسانيان نيز واقع شد ،

         و اساسی كه او پی افكند بقدری محكم و استوار بود كه با وجود ناتوانی ديگر

              شاهان هخامنشی ۲۰۰سال پا بر جا ماند . در زمان او كشور ايران

              به حد اعلی وسعت و پهناوری خود رسيد . دركتيبه های مصری ،

          داريوش را بسبب ايجاد بيمارستانها و آموزشگاه ها و تكميل نخستين آبراه

                 ميان دريای سرخ و مديترانه كه همه از كارهاي ايرانيان بود

                             ((نكوكار بزرگ ))لقب دادند . 

                        

          هخامنشيان نخستين كسانی بودند كه وحدت ايران را تحقق بخشيدند ،

               هم چنانكه آنان نخستين كسانی بودندكه یگانگی عالم شرق ،

           بعبارت ديگر ، جهان متمدن آنروز را تحت يك نظارت سياسی مقتدر

                      و بی هيچ ترديد عادلانه بهم مرتبط ساختند .

                                       ((الواح زرين ))

    در سال ۱۳۱۲ خورشيدی ، ضمن خاكبرداری گوشه جنوب شرقی كاخ آپادانا ،

         جعبه سنگي پيدا شد كه درون آن و لوح زر و سيم به اندازه ۳۳/۳۳ و

         قطر۱۵ ميلي متردر دوران هخامنشی و شاهنشاهی داريوش است تا

      جهانيان بدانند كه چه مردمان بيشمار با نژاد گوناگون و چه سرزمين های

               دوری توسط هخامنشيان و داريوش بزرگ اداره ميشد .

       شاهنشاهی هخامنشی از رود سند تا رود نيل در مصر، گسترش يافته ،

              و سراسراين سرزمين پهناور در آسايش و نعمت بود .

(( سربازان هخامنشی ))

        دكتر ويلسن ، نويسنده كتاب تاريخ ايران درباره ارتش هخامنشيان چنين می نگارد :

    (( تصوير سربازان و اسبان ايرانی ،  مانند سربازان و اسبان آشوری بی روح نبوده ،

                   ودر آن از خشونت و وحشيگری اثری نيست . ))

                 طبق نوشته های يونانی می دانيم كه جوانان ايرانی

      بيش از هر چيز تيراندازی ، سواركاری و حقيقت گويی را می آموختند ،

          اين آرمانها در سنگ نبشته آرامگاه داريوش چنين آمده است :

           ( در حقيقت مهارت من در اين است كه بدن ام توانا است ،

          در نبرد هماورد خوبی هستم با هوشمندی در آوردگاه می نگرم

                    كه در برابر خود دشمنی دارم يا يك دوست .

                    هر گاه نا فرمان و ستمگری را ديدم آن گاه

           نخستين كسی هستم كه با هوش و فرمان و كردار خود  عمل می كنم ،

                 در سواركاری و كشيدن كمان و نيزه افكنی ورزيده هستم .)

               اما قدرت اصلی پارسی ها بر اصول دين زرتشت استوار بود ،

                              چنانكه داريوش شاه می فرمايد :

     ( دروغ نگو واز راه راست منحرف مشو ، نه به ناتوان و نه به توانا زور نگو .

      به خواست اهورامزدا ، من راستی را دوست دارم ، و از دروغ رو می گردانم ،

                       من بر خشم و هوس خود فرمانروا هستم . )

        اما به هر حال ميدانيم كه تمام دين ها و مذهب های گوناگون كه در سراسر

         كشورشان وجود داشت ، آزاد بودند و مورد احترام واقع مي گرديدند .

         داريوش شاه درسال ۴۸۶ پيش از ميلاد درگذشت و آرامگاه او در نقش

                           رستم در نزديكی تخت جمشيد است .

                  منابع : از زبان داريوش – پروفسور هايد ماری كخ

                    ايران در عهد باستان – دكتر محمد جواد مشكور

                     تاريخ ايران از آغاز تا اسلام – دكتر گريشمن

                    پايتخت های شاهنشاهی هخامنشي – علی سامی        

 

                                              آرامگاه داریوش بزرگ